Sáng 26/9/2026, tại Tổ đường họ Phan, phường Đông Ngạc, Hà Nội, Hội đồng Trưởng lão họ Phan Hà Nội phối hợp với Trung tâm UNESCO Khoa học Pháp lý và Quyền tác giả Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 150 năm ngày sinh Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường (1876–2026) – Người Việt Nam đầu tiên hành nghề luật sư. Sự kiện là dịp tưởng nhớ, tri ân một trí thức yêu nước tiêu biểu, người có những đóng góp quan trọng đối với phong trào yêu nước, báo chí và lịch sử nghề luật sư Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Trước khi chương trình chính thức diễn ra, đoàn đại biểu và các luật sư đã đến nghĩa trang gia đình họ Phan, thành kính dâng hương tại phần mộ Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường. Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu bày tỏ lòng biết ơn đối với vị luật sư tiền bối, người đã dành trí tuệ, tâm huyết và cuộc đời mình cho sự nghiệp đấu tranh vì độc lập dân tộc, quyền tự do và những giá trị tiến bộ của xã hội.
Sau nghi thức tưởng niệm tại phần mộ, các đại biểu trở về Tổ đường họ Phan tham dự Lễ kỷ niệm. Tham dự buổi lễ có Thiếu tướng Phan Khắc Hải – Chủ tịch Hội đồng họ Phan Việt Nam; Thiếu tướng Phan Bá Dân – Phó Chủ tịch Hội đồng họ Phan Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Trưởng lão họ Phan Hà Nội, Trưởng Ban Tổ chức; Trung tướng Đồng Minh Tại – GS.TS, Nhà giáo nhân dân – nguyên Giám đốc Học viện Hậu Cần BQP; Luật sư Nguyễn Tiến Dũng – Giám đốc Trung tâm UNESCO Khoa học Pháp lý và Quyền tác giả Việt Nam, đồng Trưởng Ban Tổ chức; cùng đại diện lãnh đạo địa phương, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, các vị đại diện chi họ, dòng họ Phan của nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước và đông đảo khách quý.
Về phía Đoàn Luật sư TP Hà Nội có Luật sư Huỳnh Phương Nam – Chủ nhiệm Đoàn Luật sư; Luật sư Hoàng Minh Hiển – Phó Chủ nhiệm, Trưởng Ban Truyền thông – Văn thể; Luật sư Lê Trung Sơn – Phó Chủ nhiệm; cùng đại diện các Ban, Hội đồng Khen thưởng Kỷ luật, các tổ chức hành nghề luật sư và luật sư thành viên.
Tại Tổ đường họ Phan, các đại biểu tiếp tục thực hiện nghi thức dâng hương, tưởng nhớ các bậc tiền nhân và người con ưu tú của quê hương Đông Ngạc.
Từ người con đất Đông Ngạc đến vị luật sư tiên phong trong lịch sử Việt Nam
Sinh ngày 25/9/1876 tại làng Đông Ngạc, huyện Từ Liêm (cũ), Hà Nội, Luật sư Phan Văn Trường trưởng thành trong một gia đình có truyền thống khoa bảng. Ông sang Pháp học luật tại Đại học Sorbonne, Paris, trở thành tiến sĩ luật học và là một trong những trí thức Việt Nam tiên phong tiếp cận nền luật học phương Tây.
Năm 1912, ông gia nhập Đoàn Luật sư Paris, đánh dấu một cột mốc đặc biệt trong lịch sử hình thành và phát triển nghề luật sư Việt Nam. Trong những năm hoạt động tại Pháp, Luật sư Phan Văn Trường có mối quan hệ gắn bó với các nhà yêu nước Phan Châu Trinh, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và nhiều trí thức Việt Nam cùng chí hướng. Ông tham gia tập hợp, kết nối những người Việt Nam tại Pháp, tích cực đấu tranh đòi quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho đồng bào. Tên tuổi của vị luật sư tiền bối còn gắn liền với hoạt động của nhóm những người Việt Nam yêu nước tại Pháp và bản Yêu sách của nhân dân An Nam năm 1919. Với kiến thức pháp luật, khả năng sử dụng tiếng Pháp và tư duy của một trí thức tiến bộ, ông góp phần đưa tiếng nói, nguyện vọng chính đáng của người Việt Nam đến với dư luận quốc tế.
Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực luật học, Luật sư Phan Văn Trường còn để lại dấu ấn trên mặt trận báo chí, văn hóa và tư tưởng. Ông sử dụng ngòi bút như một phương tiện đấu tranh, truyền bá tư tưởng tiến bộ, thức tỉnh ý thức dân tộc và khơi dậy tinh thần tự chủ của người Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là hình ảnh tiêu biểu cho một thế hệ trí thức Việt Nam đầu thế kỷ XX: tiếp thu tinh hoa tri thức nhân loại, nhưng luôn hướng về quê hương, đặt tri thức và năng lực của mình vào sự nghiệp phụng sự đất nước.
Từ câu chuyện lịch sử đến truyền thống nghề luật sư Thủ đô
Phát biểu khai mạc buổi lễ, Thiếu tướng Phan Bá Dân – Trưởng Ban Tổ chức nhấn mạnh ý nghĩa của việc tưởng nhớ, tri ân và gìn giữ những giá trị lịch sử, văn hóa mà các thế hệ tiền nhân để lại. Việc tổ chức Lễ kỷ niệm tại quê hương và Tổ đường họ Phan là dịp để các thế hệ hôm nay cùng nhìn lại cuộc đời, sự nghiệp của một người con ưu tú, đồng thời góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng tự hào và ý thức trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.
Tiếp nối chương trình là buổi tọa đàm, giao lưu về thân thế, cuộc đời và sự nghiệp của Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường với sự tham gia của các luật sư, nhà nghiên cứu và đại diện hậu duệ dòng họ. Phát biểu tại buổi lễ, Luật sư Huỳnh Phương Nam – Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội bày tỏ sự trân trọng đối với cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường trong phong trào yêu nước và lịch sử nghề luật sư Việt Nam. Ông nhấn mạnh, việc tìm hiểu và tưởng nhớ các bậc tiền bối không chỉ giúp các thế hệ luật sư hôm nay hiểu thêm về cội nguồn nghề nghiệp, mà còn góp phần bồi đắp niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và tinh thần phụng sự xã hội.
Luật sư Huỳnh Phương Nam cũng chia sẻ, trong cuốn Kỷ yếu 40 năm Đoàn Luật sư TP Hà Nội hình ảnh cùng những thông tin về cuộc đời, sự nghiệp của Luật sư Phan Văn Trường đã được trân trọng đưa vào như một lời tri ân của các thế hệ luật sư Thủ đô đối với người đi trước, đồng thời góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử, truyền thống tốt đẹp của nghề luật sư Việt Nam.
Những góc nhìn về cuộc đời, sự nghiệp và dấu ấn lịch sử của người luật sư tiền bối
Trong khuôn khổ chương trình tọa đàm, Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính đã chia sẻ những góc nhìn về cuộc đời và sự nghiệp của Luật sư Phan Văn Trường từ mối liên hệ đặc biệt của một người thuộc thế hệ hậu bối từng học tập tại Đại học Sorbonne, Pháp, nơi vị luật sư tiền bối đã theo học. Những câu chuyện từ góc nhìn của người cùng xuất thân từ môi trường đào tạo luật học tại Pháp góp phần khắc họa rõ hơn hành trình tiếp cận tri thức, tư tưởng pháp quyền và những giá trị tiến bộ của một trí thức Việt Nam trong bối cảnh lịch sử đầu thế kỷ XX.
Đại diện hậu duệ dòng họ, Thiếu tướng Phan Khắc Hải – Chủ tịch Hội đồng họ Phan Việt Nam đã chia sẻ những tình cảm và sự trân trọng đối với người tiền nhân, góp phần làm rõ hơn mối liên hệ giữa truyền thống gia đình, dòng họ với những đóng góp của Luật sư Phan Văn Trường trong lịch sử dân tộc. Từ góc nhìn của hậu duệ, cuộc đời và sự nghiệp của ông không chỉ là niềm tự hào của gia đình, dòng họ mà còn là di sản tinh thần cần được gìn giữ, tiếp nối và truyền lại cho các thế hệ mai sau.
Đáng chú ý, trong phần phát biểu tại buổi tọa đàm, Luật sư Lê Trung Sơn – Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội đã nhắc đến hai vị luật sư có dấu ấn đặc biệt trong lịch sử, gắn với những chặng đường đấu tranh của dân tộc và Chủ tịch Hồ Chí Minh: Luật sư Francis Henry Loseby và Luật sư Phan Văn Trường.
Luật sư Francis Henry Loseby là luật sư người Anh đã tham gia bảo vệ lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, khi đó hoạt động dưới tên Tống Văn Sơ, trong vụ án tại Hồng Kông giai đoạn 1931–1933. Với sự hỗ trợ pháp lý của Luật sư Loseby và các luật sư tham gia vụ án, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đấu tranh chống việc bắt giữ, giam giữ và kế hoạch trục xuất Người về Đông Dương theo yêu cầu của chính quyền thực dân Pháp. Trong khi đó, Luật sư Phan Văn Trường là người trí thức Việt Nam yêu nước, có những đóng góp quan trọng trong hoạt động của nhóm những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, sát cánh cùng lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và các chí sĩ yêu nước trong quá trình đấu tranh đòi quyền tự do, dân chủ và quyền lợi của dân tộc Việt Nam.
Tiếp nối chương trình, Luật sư Nguyễn Tiến Dũng – Giám đốc Trung tâm UNESCO Khoa học Pháp lý và Quyền tác giả Việt Nam đã phát biểu, chia sẻ về ý nghĩa của việc trân trọng, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử, tri thức mà các thế hệ tiền nhân đã để lại. Những nội dung trao đổi tại buổi tọa đàm góp phần làm rõ hơn cuộc đời và sự nghiệp của Luật sư Phan Văn Trường từ nhiều phương diện: một trí thức yêu nước, một nhà báo, một người hoạt động pháp luật và một nhân cách luôn gắn bó với quê hương, dân tộc.
Bên cạnh những chia sẻ của các diễn giả, buổi tọa đàm còn ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết từ các luật sư và đại biểu tham dự. Những câu chuyện, tư liệu và góc nhìn được trao đổi tại chương trình góp phần làm phong phú thêm nhận thức về cuộc đời, sự nghiệp của Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường, đồng thời tạo nên không gian giao lưu ý nghĩa giữa các thế hệ luật sư, nhà nghiên cứu và đại diện dòng họ.
 |
 |
Các luật sư, đại biểu chia sẻ tại Lễ kỷ niệm
Lễ kỷ niệm 150 năm ngày sinh Nhà báo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Văn Trường tại quê hương Đông Ngạc không chỉ thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, lòng tri ân đối với một trí thức yêu nước tiêu biểu, mà còn là dịp kết nối các thế hệ, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống nghề luật sư Việt Nam. Những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của vị luật sư tiền bối tiếp tục gợi mở những suy ngẫm về trách nhiệm của người trí thức, vai trò của pháp luật và tinh thần phụng sự đất nước.
Lễ kỷ niệm khép lại trong không khí trang trọng, thành kính và ấm áp. Đối với Đoàn Luật sư TP Hà Nội, đây là dịp bồi đắp niềm tự hào nghề nghiệp, nhắc nhở các thế hệ luật sư hôm nay tiếp nối truyền thống, giữ gìn phẩm chất, bản lĩnh và trách nhiệm trong hành trình bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.
Nhà báo, Luật sư Đinh Nguyên
Ban Truyền thông – Văn thể, Đoàn Luật sư TP Hà Nội
