Hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Truyền thống Luật sư Việt Nam (10/10/1945 – 10/10/2026), Ngày Pháp luật Việt Nam (09/11) và kỷ niệm 42 năm Ngày thành lập Đoàn Luật sư TP Hà Nội, ngày 3/10, Đoàn Luật sư TP Hà Nội phối hợp với Trường Luật và Khoa học chính trị – Trường Đại học Ngoại thương, Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng và Trại giam Hoàng Tiến (C10, Bộ Công an) tổ chức chương trình giao lưu, tuyên truyền, tư vấn pháp luật cho gần 1.000 phạm nhân đang chấp hành án.
Tham dự chương trình có luật sư Lê Trung Sơn, luật sư Bùi Việt Anh – Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội cùng đông đảo luật sư thành viên. Về phía Trường Luật và Khoa học chính trị – Trường Đại học Ngoại thương có PGS.TS Hà Công Anh Bảo – Phó Hiệu trưởng phụ trách cùng các giảng viên, sinh viên. Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng có luật sư Bùi Đình Ứng – Trưởng Văn phòng và các luật sư thành viên. Chương trình còn có Ban Giám thị, cán bộ, chiến sĩ Trại giam Hoàng Tiến cùng gần 1.000 phạm nhân đang chấp hành án tại Phân trại 1.
Mở đầu chương trình là các tiết mục văn nghệ do chính những phạm nhân đang học tập, cải tạo tại Trại giam Hoàng Tiến biểu diễn. Những lời ca, tiếng hát về quê hương, đất nước, gia đình và khát vọng hướng thiện đã tạo nên không khí gần gũi, xúc động ngay từ những phút đầu của chương trình. Các tiết mục được chuẩn bị khá công phu, dàn dựng chỉn chu, có sự kết hợp giữa ca hát, múa và tiểu phẩm phụ họa. Không chỉ mang đến không khí giao lưu sôi nổi, phần biểu diễn còn cho thấy sự nghiêm túc, nỗ lực và tình cảm mà các phạm nhân gửi gắm qua từng tiết mục, để lại nhiều ấn tượng đối với các đại biểu và những người tham dự.
Phát biểu tại chương trình, luật sư Lê Trung Sơn – Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội khẳng định, từ thực tiễn hoạt động nghề nghiệp, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý tại các cơ sở giam giữ có ý nghĩa rất thiết thực.
“Đây là cầu nối giúp pháp luật đến gần hơn với người đang chấp hành án; đồng thời giúp họ hiểu rõ hơn chính sách pháp luật của Nhà nước, nâng cao ý thức chấp hành nội quy, quy định và chủ động hơn trong việc giải quyết những vấn đề pháp lý của bản thân”, luật sư Lê Trung Sơn chia sẻ.
Theo Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội, để hoạt động này ngày càng hiệu quả cần có sự phối hợp thường xuyên giữa cơ quan quản lý thi hành án hình sự, các cơ sở giam giữ, cơ sở đào tạo luật, tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư và các tổ chức hành nghề luật sư. Luật sư Lê Trung Sơn đồng thời đánh giá cao sự phối hợp giữa Trại giam Hoàng Tiến, các đơn vị thuộc Bộ Công an, Trường Luật và Khoa học chính trị – Trường Đại học Ngoại thương, Đoàn Luật sư TP Hà Nội và Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng trong việc duy trì chương trình nhiều năm qua.
Đại diện Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội mong muốn những hoạt động như vậy tiếp tục được duy trì, đổi mới cả về nội dung và phương thức tổ chức, để tuyên truyền pháp luật không đơn thuần là truyền đạt kiến thức mà thực sự trở thành quá trình đối thoại, giải đáp và tháo gỡ những vướng mắc pháp lý cho người đang chấp hành án. Quan trọng hơn, những kiến thức và chia sẻ nhận được hôm nay có thể trở thành một phần hành trang giúp mỗi phạm nhân củng cố niềm tin, có thêm động lực hướng về phía trước và chuẩn bị tốt hơn cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng.
Luật sư Bùi Đình Ứng – Trưởng Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng cho biết, với trách nhiệm của một tổ chức hành nghề luật sư thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội, nhiều năm qua Văn phòng đã tham gia các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhiều nhóm đối tượng tại Hà Nội và các địa phương.
“Hôm nay, chúng tôi lại được trở về đây để cùng với cán bộ, chiến sĩ Trại giam Hoàng Tiến tổ chức buổi giao lưu, tư vấn, tuyên truyền pháp luật cho các anh chị em phạm nhân. Liên tục trong 10 năm qua, mỗi năm một lần, Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng lại vinh dự được đồng hành thực hiện chương trình đầy ý nghĩa này”, luật sư Bùi Đình Ứng chia sẻ.
Đại tá Đào Anh Kiên – Giám thị Trại giam Hoàng Tiến cho biết, các chương trình phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong nhiều năm qua đã giúp hàng vạn lượt phạm nhân hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ của mình, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và chuẩn bị những kỹ năng cần thiết cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng.
Theo Đại tá Đào Anh Kiên, Trại giam Hoàng Tiến hiện quản lý gần 5.000 phạm nhân, trong đó người từ đủ 18 đến dưới 35 tuổi chiếm hơn 40%. Trong nhóm này, hơn 50% phạm các tội liên quan đến ma túy; nhiều người trước khi phạm tội không có nghề nghiệp hoặc việc làm không ổn định.
Từ thực tế đó, việc trang bị kiến thức pháp luật, nhận thức về lao động, nghề nghiệp và những kỹ năng cần thiết có ý nghĩa quan trọng, giúp phạm nhân có thêm nguồn lực và sự tự tin để hòa nhập cộng đồng sau khi chấp hành xong án phạt tù.
Sau các phần phát biểu, chương trình trở lại với một câu chuyện được chuyển tải qua tiết mục ca hát kết hợp tiểu phẩm phụ họa do các phạm nhân thể hiện. Câu chuyện kể về một cô gái đang tuổi học sinh, từ chỗ chăm chỉ học tập nhưng vì bị bạn bè rủ rê, lôi kéo đã dần sao nhãng việc học, sa vào những cuộc vui, rồi trượt dài trong ma túy và cuối cùng phải chấp hành án phạt tù. Ngày người cha vào thăm, cô gái chỉ biết khóc và nói lời xin lỗi. Sau tất cả những giận dữ, đau lòng, người cha vẫn động viên và mở rộng vòng tay chờ đón con trở về.
Câu chuyện được thể hiện bằng lối diễn chân thật, giàu cảm xúc, qua đó gợi lên những suy ngẫm về tình thân, những lựa chọn trong cuộc sống và giá trị của cơ hội sửa chữa lỗi lầm. Đằng sau mỗi người đang chấp hành án là một hoàn cảnh, một câu chuyện riêng và hơn hết vẫn là mong muốn được thay đổi, trở về với gia đình và làm lại cuộc đời. Từ câu chuyện ấy, thông điệp của chương trình càng trở nên rõ nét: cùng với quá trình giáo dục, cải tạo, kiến thức pháp luật là hành trang cần thiết để mỗi phạm nhân nhận thức đầy đủ hơn về trách nhiệm của mình và chuẩn bị tốt hơn cho ngày trở về cộng đồng.
Nếu phần văn nghệ mở đầu chương trình bằng cảm xúc thì hơn hai giờ giao lưu, tư vấn pháp luật sau đó lại diễn ra sôi nổi bằng những câu hỏi rất thực tế. Mỗi phạm nhân có một hoàn cảnh, một mức án và những nỗi niềm riêng, nhưng điểm chung là mong chờ ngày trở về đoàn tụ với gia đình. Xa hơn, họ cần chuẩn bị cho mình kiến thức và kỹ năng để đối diện với cuộc sống sau khi chấp hành xong án phạt tù, hạn chế nguy cơ tái phạm. Bên cạnh hàng chục câu hỏi được gửi tới Ban Tổ chức từ trước, tại chương trình liên tục có những cánh tay giơ lên mong được các luật sư trực tiếp giải đáp.
Các vấn đề đặt ra khá đa dạng, từ việc người đang chấp hành án phạt tù có được kết hôn hay không, những vướng mắc dân sự, vay vốn đến việc làm, hướng nghiệp sau khi mãn hạn tù. Đặc biệt, nhiều phạm nhân quan tâm tới việc thực hiện trách nhiệm dân sự trong vụ án hình sự có tác động như thế nào đến quá trình xét giảm thời hạn chấp hành án phạt tù, tha tù trước thời hạn có điều kiện; những điều kiện và việc cần làm để có cơ hội sớm trở về với gia đình.
Hơn hai giờ giao lưu trôi qua trong không khí cởi mở. Những câu hỏi nối tiếp câu hỏi, nhiều tình huống pháp lý cụ thể được phân tích, giải đáp. Khoảng cách giữa luật sư với những người đang chấp hành án dường như được thu hẹp bằng sự lắng nghe, chia sẻ và những kiến thức pháp luật thiết thực.
Cùng với hoạt động tư vấn pháp luật, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, Trường Luật và Khoa học chính trị – Trường Đại học Ngoại thương cùng các đơn vị tham gia chương trình đã trao những phần quà tới phạm nhân và cán bộ, chiến sĩ Trại giam Hoàng Tiến. Văn phòng Luật sư Bùi Đình Ứng tặng mỗi phạm nhân nêu câu hỏi hoặc tình huống pháp lý 500.000 đồng và tặng Đội văn nghệ Trại giam Hoàng Tiến 5.000.000 đồng.
Không chỉ là một buổi tuyên truyền pháp luật, chương trình còn cho thấy sự đồng hành giữa cơ sở giam giữ, cơ sở đào tạo luật và đội ngũ luật sư trong quá trình giáo dục, cải tạo và chuẩn bị hành trang tái hòa nhập cộng đồng cho người đang chấp hành án. Bởi sau một bản án, điều cần thiết không chỉ là sự nhận thức về lỗi lầm đã qua, mà còn là cơ hội để mỗi người thay đổi, tìm lại niềm tin và chuẩn bị cho một khởi đầu khác khi cánh cửa trại giam khép lại phía sau.
PGS.TS Hà Công Anh Bảo – Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Luật và Khoa học chính trị, Trường Đại học Ngoại thương:
“Đối với người đang chấp hành án, hiểu biết pháp luật có ý nghĩa rất thiết thực. Bởi pháp luật không chỉ xác định trách nhiệm đối với hành vi vi phạm mà còn góp phần giáo dục, cải tạo và tạo điều kiện để mỗi người chuẩn bị tốt hơn cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng.
Tôi tin rằng một bản án xác định trách nhiệm pháp lý đối với một hành vi đã xảy ra nhưng không nên được nhìn nhận như một dấu chấm hết của một cuộc đời. Điều quan trọng là mỗi người có cơ hội nhận thức, thay đổi và nỗ lực xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn. Vì vậy, chúng tôi mong rằng chương trình này sẽ mang đến những thông tin pháp luật thiết thực, giúp các anh chị phạm nhân hiểu rõ hơn về quyền, nghĩa vụ của mình và có thêm hành trang cho ngày trở về”.
Luật sư Trịnh Tuyến
Ban Truyền thông – Văn thể, Đoàn Luật sư TP Hà Nội
