Chiều 24/10/2026, tại Cung Trí thức thành phố (Cầu Giấy, Hà Nội), Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội phối hợp với Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế Việt Nam (VBLC) tổ chức khóa bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ với chuyên đề “Kỹ năng luật sư ứng dụng AI và quản trị rủi ro về AI trong tư vấn giao dịch thương mại và tranh tụng trọng tài”. Báo cáo viên là Luật sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nam – Luật sư sáng lập EPLegal, Thành viên Ban Chủ nhiệm VBLC, Phó Chủ tịch Ban điều hành VIFCA.
Khóa học do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ luật sư Hà Nội tổ chức trong khuôn khổ Kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ luật sư năm 2026, đồng thời là một trong những hoạt động đầu tiên triển khai Biên bản ghi nhớ hợp tác ký ngày 12/8/2026 giữa Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội và VBLC. Theo biên bản này, hai bên cam kết phối hợp xây dựng các chương trình đào tạo, bồi dưỡng từ cơ bản đến chuyên sâu trong lĩnh vực pháp luật thương mại quốc tế; trong đó Đoàn Luật sư phát huy lợi thế kết nối luật sư, nắm bắt nhu cầu đào tạo của hội viên, còn VBLC huy động mạng lưới chuyên gia, giảng viên và bảo đảm chất lượng chuyên môn. Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và LegalTech trong hành nghề cũng là một nội dung hợp tác được hai bên đưa vào văn bản.
Lớp học diễn ra từ 13h30 đến 17h00, thu hút đông đảo luật sư tham dự trực tiếp và hơn 100 luật sư theo dõi trực tuyến. Học viên đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận bồi dưỡng năm 2026 theo quy định.
Mở đầu bài giảng, Luật sư Nguyễn Trung Nam – người có hơn 25 năm hành nghề trong các lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, tài chính và giải quyết tranh chấp, thường xuyên đại diện khách hàng tại VIAC, SIAC, ICC, LCIA – phân biệt rõ AI hiện nay với khái niệm “siêu trí tuệ”. Theo ông, AI hiện tại chỉ giỏi một nhóm tác vụ nhất định, cần con người giám sát; còn siêu trí tuệ vẫn là giả thuyết. Cách nhìn này giúp luật sư vừa không xem nhẹ, vừa không thần thánh hóa công nghệ.
Báo cáo viên dẫn các khảo sát quốc tế năm 2025 cho thấy khoảng 79% người làm nghề luật đã dùng AI trong công việc, nhưng hơn một nửa cho biết tổ chức của họ chưa có chính sách AI hoặc không biết có hay không. Tại Việt Nam, Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 đã có hiệu lực từ 01/3/2026, cùng với Nghị định 142/2026/NĐ-CP, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, tạo thành khung pháp lý mà luật sư phải nắm khi sử dụng AI, bên cạnh nghĩa vụ giữ bí mật thông tin khách hàng theo Điều 25 Luật Luật sư và Quy tắc 7 Bộ Quy tắc Đạo đức và Ứng xử nghề nghiệp luật sư.
Ông chia công cụ AI thành năm nhóm: trợ lý AI đa năng, AI chuyên ngành luật, cơ sở dữ liệu pháp luật Việt Nam tích hợp AI, AI trong phần mềm văn phòng và tác tử AI có khả năng tự thực hiện chuỗi thao tác. Mỗi nhóm có ưu điểm và giới hạn riêng; trong đó tác tử AI mang lại năng suất cao nhất nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro trách nhiệm lớn nhất.
Điểm nhấn của chuyên đề là cách phân loại công việc Kỹ năng đầu tiên: biết việc nào giao, việc nào không. Những việc rủi ro thấp, dễ kiểm tra như tóm tắt tài liệu, dịch bản nháp, lập dòng thời gian có thể giao cho AI. Rà soát hợp đồng theo checklist, nghiên cứu văn bản hay soạn nháp thư tư vấn chỉ nên giao có kiểm soát. Còn kết luận tư vấn cuối cùng, chiến lược tố tụng, đàm phán, gửi văn bản ra ngoài hay ký, nộp, cam kết thay khách hàng thì tuyệt đối không giao.
Báo cáo viên hướng dẫn viết yêu cầu (prompt) “như giao việc cho một cộng sự”, gồm năm thành phần: vai trò và bối cảnh, nhiệm vụ cụ thể, tài liệu nguồn, ràng buộc pháp lý và định dạng đầu ra. Một yêu cầu chung chung như “rà soát hợp đồng này giúp tôi” thường cho kết quả mơ hồ, thậm chí dẫn điều luật không tồn tại; trong khi yêu cầu nêu rõ bảo vệ bên nào, theo luật nào, chỉ dựa trên tài liệu đính kèm và ghi “cần kiểm tra” ở điểm không chắc chắn sẽ cho kết quả đáng tin cậy hơn nhiều.
Trong tư vấn giao dịch, các tình huống minh họa như rà soát hợp đồng EPC dự án điện mặt trời mái nhà hay thẩm định 150 hợp đồng của công ty mục tiêu cho thấy AI làm tốt việc đối chiếu với playbook, trích xuất điều khoản thay đổi kiểm soát, độc quyền. Tuy nhiên, những vấn đề như trần phạt vi phạm 8% theo Luật Thương mại hay 12% theo pháp luật xây dựng (chỉ áp dụng với dự án dùng vốn nhà nước, đầu tư công, PPP) vẫn đòi hỏi luật sư tự kiểm tra.
Ứng dụng trong thực tiễn nghề nghiệp ở mảng tranh tụng và trọng tài, AI hỗ trợ hiệu quả trong tóm tắt hồ sơ, lập dòng thời gian kèm số trang tài liệu, tìm mâu thuẫn giữa các lời khai hoặc đóng vai bên đối phương để thử sức lập luận. Nhưng rủi ro cũng rất cụ thể: án lệ bịa đặt, chứng cứ giả do AI tạo, dòng thời gian sai ngày, lộ chiến lược khi dùng công cụ không bảo mật. Báo cáo viên dẫn ba vụ việc quốc tế: Mata v. Avianca (Hoa Kỳ, 2023), hai luật sư và hãng luật bị phạt 5.000 USD vì nộp văn bản dẫn sáu bản án không có thật do ChatGPT tạo ra; Zhang v. Chen (Canada, 2024), luật sư phải tự chịu chi phí phát sinh của phía bên kia; và Ayinde v. Haringey (Anh, 2025), Tòa án Cấp cao cảnh báo toàn ngành và chuyển các luật sư liên quan cho cơ quan quản lý nghề nghiệp xem xét. Điểm chung của cả ba là luật sư không đối chiếu văn bản gốc trước khi nộp.
Từ đó, ông đề xuất quy trình kiểm chứng bốn bước: văn bản có tồn tại không, còn hiệu lực không, trích đúng nội dung không và áp dụng đúng chủ thể, thời điểm, quan hệ không. Với tác tử AI, mọi thao tác gửi văn bản ra ngoài, nộp hồ sơ, ký, thanh toán hay xóa tài liệu gốc đều phải có luật sư phê duyệt, phù hợp yêu cầu duy trì sự kiểm soát của con người tại Điều 4 Luật Trí tuệ nhân tạo.
Phần cuối chuyên đề dành cho đạo đức nghề nghiệp: bảo mật, năng lực, minh bạch với khách hàng, thù lao trung thực và trách nhiệm đào tạo luật sư trẻ. Báo cáo viên lưu ý đưa hồ sơ vào công cụ AI chưa được kiểm soát chính là chia sẻ thông tin khách hàng; vì vậy cần ẩn danh hóa dữ liệu, sử dụng gói doanh nghiệp không huấn luyện trên dữ liệu người dùng và đánh giá tác động khi chuyển dữ liệu ra nước ngoài. Ông cũng khuyến nghị mỗi hãng luật xây dựng quy chế sử dụng AI gồm danh mục công cụ, phân loại dữ liệu, quy trình kiểm chứng, nhật ký sử dụng, đào tạo định kỳ và xử lý sự cố.
Điểm khác biệt của lớp học là phần thực hành nhóm 45 phút. Học viên rà soát dự thảo hợp đồng EPC và kiểm chứng tám căn cứ pháp lý trong một bản luận cứ do AI soạn, qua đó tự phát hiện những điều luật bị dẫn sai, đã hết hiệu lực hoặc không hề tồn tại.
Kết thúc khóa học, Ban tổ chức nhận được nhiều ý kiến của luật sư đánh giá chương trình thiết thực, hữu ích, gắn với công việc hằng ngày, đồng thời mong muốn Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội tiếp tục tổ chức thêm các lớp bồi dưỡng tương tự trong thời gian tới.
Khép lại buổi học, Luật sư Nguyễn Trung Nam gửi gắm: nghề luật không nhất thiết phải đi nhanh nhất, nhưng không nên đứng yên khi cả cộng đồng luật sư thế giới đang chuyển động. Với nền tảng hợp tác giữa Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội và VBLC, những chương trình như thế này hứa hẹn sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần nâng cao năng lực hội nhập và bản lĩnh nghề nghiệp của đội ngũ luật sư Thủ đô.
BAN TRUYỀN THÔNG VĂN THỂ
